Saturday, April 20, 2024

ഒപെൻഹൈമെർ സിനിമ- ആറ്റങ്ങളുടെ സംഗീതം കേട്ടതിൻ്റെ വിഹ്വലത

    ഓസ്കാർ  അവാർഡ് ഒരു പറ്റം കമ്മറ്റി അംഗങ്ങളുടെ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് മാത്രമാണെങ്കിലും ലോകം മുഴുവൻ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഏറ്റവും മഹത്വപൂർണ്ണമായ അംഗീകാരമാണെന്നാണ് പൊതുബോധം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. ഇതിനോട് യോജിക്കാത്ത നമ്മളിൽ മിക്കവരും ഗാന്ധി സിനിമ ഈ അവാർഡുകൾ വാരിക്കൂട്ടിയപ്പോൾ, എ ആർ റെഹ്മാനും മരകതമണിയ്ക്കും അവാർഡ് കിട്ടിയപ്പോൾ ആഹ്ളാദചിത്തരായവർ ആണെന്നുള്ള സത്യം മറക്കേണ്ടതല്ല. അക്കാദമി കമ്മറ്റിക്കാർ ഏഴ് അവാർഡുകളാണ് ഒപ്പെൻഹൈമർ സിനിമയ്ക്ക് ചാർത്തിക്കൊടുത്തത്. ഏറ്റവും നല്ല ചിത്രം, ഏറ്റവും നല്ല സംവിധായകൻ, നല്ല നടൻ, എന്നതൊന്നും മാത്രമല്ല, സംഗീതത്തിനും എഡിറ്റിങ്ങിനും സിനിമറ്റൊഗ്രാഫിയ്ക്കും സഹനടനും സമ്മാനങ്ങളുണ്ട്. ഒപ്പെൻഹൈമറുടെ ജീവിതം പകർത്തുകയോ അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ കണ്ടു പിടിത്തം വിനാശകാരിയായിത്തീർന്നതിൻ്റെ ആഖ്യാനമോ അല്ല ഈ സിനിമ, പ്രത്യുത അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളുടെ നോലൻ രീതിയിലുള്ള, തികച്ചും നോലൻ കാഴച്ചപ്പാടുകളിലുള്ള ആഖ്യാനമാണിത്. ഗാലക്സികളും നക്ഷത്രങ്ങളും നെബുലകളും ഒപെൻഹൈമറുടെ വിഹ്വലതകൾക്ക് ദൃശ്യംചമച്ചു കൊണ്ട് സിനിമ പുരോഗമിക്കുന്നതിനിടയ്ക്കാണ് സംവിധായകൻ കഥ വിരിയിച്ചെടുക്കുന്നത്. സ്വയം നിർമ്മിച്ച മാരകായുധത്തെ പിന്നീട് നിരാകരിച്ചു കൊണ്ടും ഒരു യുദ്ധോപകരണമായി മാറിയതിൽ പരിതപിച്ചു കൊണ്ടും സ്വയം ഇല്ലാതാകലിലേക്ക് നടന്നു നീങ്ങുന്ന ഒപെൻഹൈമർ ആണ് ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നത്. ശാസ്ത്രവും ധാർമ്മികബോധവും നേർക്ക് നേർ പൊരുതുന്നതും അവ തമ്മിലുള്ള സമതുലിതാവസ്ഥ എപ്രകാരം താറുമാറാകമെന്നും സത്യമായ ലോകചര്യകളെ ഇത് എങ്ങനെ ദുഷിപ്പിക്കുന്നു എന്നും സിനിമ വ്യക്തമാക്കാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നുണ്ട്. തൻ്റെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ചായ്വ് അദ്ദേഹത്തെ തടങ്കലിൽ പെടുത്തുന്നതിൻ്റെ വ്യഥകളും ഇതോടൊപ്പമുണ്ട്. 

  ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞൻ്റെ ജീവിതം ഒട്ടും നാടകീയത കലർന്നതോ അദ്ഭുതകരമായ പരിണാമഗുപ്തികൾ വന്നുഭവിക്കുന്നതോ  ആയിരിക്കാറില്ല. അവരുടേത് മിക്കവാറും മടുപ്പുളവാക്കുന്ന ജോലിയാണ്, മറ്റുള്ളവർക്ക് വിരസത തോന്നാനാണ് അവരുടെ ജീവിതാഖ്യാനങ്ങൾ വഴിവെയ്ക്കാറ്. ശാസ്ത്രകാരുടെ വ്യക്തിജീവിതം പ്രത്യേകത ഉൾച്ചേർന്നതോ  സ്വകാര്യസംഭവങ്ങൾ അസാമാന്യമായതോ വിചിത്രമോ ആയാൽ മാത്രമേ അതിൽ നാടകീയത കലർത്തി സിനിമാറ്റിക് ആക്കാനോ തിയേറ്റർ അനുഭവമാക്കാനോ സാധിയ്ക്കൂ.  എങ്കിലും പലേ  ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ജീവിതം ചില സിനിമകൾക്ക് ഉപോദ്ബലകം ആയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ എന്തെങ്കിലും പ്രത്യേകത അവരിൽ ഉണ്ടായിരിക്കും, അതിനെ ആഖ്യാനകേന്ദ്രമായായിരിക്കും കഥ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്നത്. നോബെൽ ജേതാവായ ജോൺ നാഷിൻ്റെ ജീവിതം  A Beautiful Mind  എന്ന പേരിൽ സിനിമ ആയത് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ മാനസികപ്രശ്നത്തിനു ഊന്നൽ നൽകിക്കൊണ്ടാണ്. .The Theory of Everything സ്റ്റീഫെൻ ഹാവ്കിൻസിൻ്റെ ബയോപിക് ആണ്, അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ എ എൽ എസ് (ALS) അസുഖമാണ് സിനിമയ്ക്ക് പ്രത്യേകത നൽകുന്നത്. ശാരീരികമായ അപകർഷങ്ങളെ വെല്ലുവിളിച്ച് മുന്നേറുന്നവരുടെ ദീപ്തമായ ജീവിതമാണ് ഈ രണ്ടു സിനിമകളിൽക്കൂടിയും വരച്ചിടപ്പെടുന്നത്. 

    ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മാത്രമേ ആറ്റം ബോംബിൻ്റെ ഉപജ്ഞാതാവ് ആയ ഒപെൻഹൈമറിനെക്കുറിച്ചുള്ള സിനിമ ഉരുത്തിരിച്ചെടുത്തതിനെ വിശകലനം ചെയ്യാനാവൂ. മേൽപ്പറഞ്ഞ ശാസ്ത്രജ്ഞന്മാരുടെ മാനസിക/ശാരീരികപ്രശ്നസമൃദ്ധ ജീവിതമൊന്നും ഒപെൻഹൈമറിനു അവകാശപ്പെട്ടിട്ടില്ല. വിവാഹത്തിനു ശേഷവും കാമാതുരനായി ആദ്യസഖിയെ പ്രാപിച്ചിരുന്നു എന്നത് അത്ര വലിയ അസാമാന്യ ജീവിതവിശേഷം ഒന്നുമല്ല. പക്ഷേ കഠിനമായ ആന്തരികസംഘർഷം അനുഭവിച്ചിരുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാനം. തൻ്റെ ശാസ്ത്രാവിഷ്ക്കാരം ലോകത്തിൻ്റെ സർവ്വനാശത്തിനു വഴിതെളിക്കുന്നതാണെന്നുള്ള പരമസത്യം മനസ്സിലാക്കൽ ആത്മശോഷണത്തിനു കാരണമാകുകയാണ്. ഹൈഡ്രജൻ ബോംബ് നിർമ്മാണത്തെ എതിർത്തത് അതുവരെ അഭ്യുദയകാംക്ഷിയായിരുന്ന ലൂയിസ് സ്ട്റോസ്സിനെ പ്രകോപിപ്പിക്കുകയും കഠിന വിചാരണയിലേക്ക് ഒപെൻഹൈമെർ തള്ളിയിടപ്പെടുകയും ചെയ്തു. കമ്മൂണിസ്റ്റ് ചായ്വ് എന്നത് അദ്ദേഹത്തെ തല്ലാനുള്ള വടി ആയി ഉപയോഗിക്കുകയാണ് അമേരിക്കൻ ഗവണ്മെൻ്റ്;  റഷ്യൻ ചാരൻ എന്ന സംശയത്തിനു വരെ ഇടവരുത്തുകയും ചെയ്തു.  ഇത് നൽകിയ ക്ളിഷ്ടത കഠിനമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട് ഒപെൻഹൈമറെ.  

   സിനിമയുടെ ആഖ്യാനത്തിൻ്റെ കാതലും ഇതു തന്നെ. മാനസികവും ശാരീരികവുമായ അസുഖങ്ങൾ യാതനകളേൽപ്പിച്ച സ്വരൂപമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിൻ്റേത്. ഉറ്റവരേക്കാൾ തിയററ്റിക്കൽ ഫിസിക്സിനെ പ്രണയിച്ച വികാരജീവി.  സംഹാരം എന്ന കർമ്മം താൻ അറിയാതെ തന്നിൽ ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ -അത് നേരത്തെ തന്നെ അറിയുന്നുമുണ്ട്- അതിൻ്റെ വിഹ്വലനിസ്സഹായതയിൽ മനസ്സ് ശിഥിലമായവൻ.  എന്നാൽ കാമാതുരത അദ്ദേഹത്തെ വലച്ചിരുന്നു, കുറ്റബോധം ഒരു കൂടപ്പിറപ്പെന്ന പോലെ പിൻ തുടർന്നിരുന്നു. സിനിമ വരച്ചിടുന്നതും ഇത്തരം ചില മാനസികവ്യാപാരവ്യതിചലനങ്ങളാണ്. ആറ്റം ബോംബ് നിർമ്മിക്കുക എന്നത് ഒരു കൊടും പാതകമാണെന്ന് തോന്നിത്തുടങ്ങുമ്പോൾ ആ സംഘർഷങ്ങളിൽക്കൂടി ഒരു വ്യക്തി എന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം കടന്നുപോയി എന്നത് ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലാണ് നോലൻ ഊന്നൽ നൽകിയിരിക്കുന്നത്. ഈ ആകുലതകളുടെ പശ്ചാത്തലം ഉരുത്തിരിഞ്ഞതിൻ്റെ ചരിത്രവും വ്യക്തമായി കഥാഗതിയിൽ പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒപെൻ ഹൈമറുടെ  ജീവിതമുഹൂർത്തങ്ങൾ മുന്നോട്ടും പിന്നോട്ടും പായുന്ന രീതിയിലാണ് ചിത്രാഖ്യാനം; മറ്റ് പല ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ബയോപിക് സിനിമകളുമായി അതുകൊണ്ട് ഒരു സാമ്യവുമില്ല. അപരിമേയ വിസ്തൃതിയിൽ അനന്തകോടി നക്ഷത്രങ്ങൾ ഭ്രമണം ചെയ്യുന്ന ഭ്രമാത്മക പ്രപഞ്ചവും ഒരു വൻ മിന്നലോട് അത് ഇടിഞ്ഞില്ലാാതാകുന്നതും  ഒരു വെളിപാടുപോലെ സ്വപ്നത്തിൽ വന്നണയുന്നത് ദൃശ്യപ്പെടുത്തിയാണ് ഒപെൻ ഹൈമറുടെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നതു തന്നെ. 

   ക്ളിഷ്ടമായ ഈ കഥാപാത്രവതരണം മിഴിവോടെ, വിശ്വസനീയത ജന്യമാക്കും വിധം പ്രകടമാക്കിയ കിലിയൻ മർഫിയ്ക്ക് നല്ലനടനുള്ള സമ്മാനം കിട്ടിയെങ്കിൽ അദ്ഭുതപ്പെടാനില്ല. പക്ഷേ ലൂവിസ് സ്ട്രാസ് എന്ന സമർത്ഥൻ കൗശലക്കാരൻ്റെ ഇദ്ദേഹമാണ് ഒപെൻ ഹൈമറെ ഗവേഷണ ഏജെൻസിയുടെ തലവനാക്കിയതും പിന്നീട് ഒപെൻഹൈമറെ ഒരിയ്ക്കലും പൊങ്ങാതെ അടിച്ചമർത്തിയതും-  പാത്രസൃഷ്ടിയാണ് ഗംഭീരമായത്. റോബെർട് ബ്രൗണി ജൂണിയർ ഇനു സഹനടൻ അവാർഡ് കിട്ടിയതിനു പിന്നിൽ അനന്യമായ ഈ  കഥാപാത്രസൃഷ്ടിയ്ക്കാണ് പ്രധാന പങ്ക്. 

ഹിരോഷിമ/നാഗസാക്കി എവിടെ?

 പലേ പ്രേക്ഷകർക്കും- സിനിമാനിരൂപകർ ഉൾപ്പെടെ- ഈ സിനിമയിൽ ഒപെൻ ഹൈമറുടെ കണ്ടുപിടിത്തം നാശകാരിയാകുന്നത് ദൃശ്യപ്പെടുത്തിയില്ല, അദ്ദേഹത്തെ വെളുപ്പിച്ചെടുക്കാൻ നിർമ്മിച്ച സിനിമ തന്നെ ഇത് എന്ന് അഭിപ്രായമുണ്ട്. ഈ സിനിമയുടെ ഉദ്ദേശമോ പശ്ചാത്തലമോ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന വാതാവരണത്തിൻ്റെ ആന്തരികമോ ബാഹ്യമോ ആയ ചാരുതയോ, ഉൾച്ചേർന്ന വ്യക്തിസത്തയുടെ ആന്വേഷണത്വരയോ മനസ്സിലാക്കാതെ പോയതിൻ്റെ ദൃഷ്ടാന്തമാണിത്.   അണുബോംബ് സ്ഫോടനത്തിൻ്റെ ദുരന്തചിത്രീകരണം ലാക്കാക്കി എടുത്ത യുദ്ധ സിനിമ (war movie) ആണിത് എന്നൊരു തെറ്റിദ്ധാരണയും വന്ന് ഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ശാസ്ത്രജ്ഞനും അയാളുടെ/അവളുടെ കണ്ടുപിടിത്തത്തിൻ്റെ ഫലപ്രാപ്തിയ്ക്കും (ദുരു) ഉപയോഗത്തിനു ബാദ്ധ്യസ്ഥരല്ലെന്നുള്ള അവശ്യം അറിവ് ഇല്ലാതെ പോയതാണ് ഈ ചിന്തയുടെ ആധാരം. റൈറ്റ് സഹോദരർ വിമാനം പറത്താം എന്ന് കണ്ടുപിടിച്ചതോടെ സർവ്വസംഹാരത്തിനു കോപ്പുകൂട്ടുന്ന പെൻ്റഗൺ അപ്പോൾത്തന്നെ അവകാശങ്ങൾ എഴുതി വാങ്ങി. മുകളിൽ നിന്ന് ബോംബ് വർഷിച്ച് കൂടുതൽ ആളുകളെ കൊല്ലാമല്ലോ എന്നായിരുന്നു പെൻ്റഗണിൻ്റെ കണക്കു കൂട്ടൽ ഇത് അവർ സാധിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ ലോസ് അലോമോസിലെ വിസ്ഫോടനപരീക്ഷണം ഒപെൻ ഹൈമറുടെ കാർമ്മികത്വത്തിൽ നടന്നതാണ്, വൻ കൂട്ടക്കൊലയ്ക്കുള്ള തയാറെടുപ്പാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരുന്നതുമാണ്. വൻ ദുരന്തതിൻ്റെ മുന്നോടിയാണിതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിനു വെളിപാടുണ്ടാകുന്ന വിധമാണ് സിനിമയിൽ രംഗങ്ങൾ ദൃശ്യപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.  അറ്റോമിക് ഫിഷൻ കൊണ്ട്  ഒപെൻഹൈമർ മനുഷ്യസംഹാരത്തിനു വേണ്ടി മനഃപൂർവ്വം സൃഷ്ടിച്ചല്ല അണുബോംബ് എന്നതും ഹിരോഷിമയിൽ എങ്ങനെ അത് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു എന്നതിൻ്റെ എല്ലാ പിന്നാമ്പുറ കഥകളും സിനിമയിൽ വിദിതമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.  

ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, ധാർമ്മികസത്യം, കുറ്റബോധം 

      ഭരണകൂടവും ശാസ്ത്രജ്ഞരും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തെ വിചാരണചെയ്യുന്നത് സിനിമയുടെ ഒരു ഉദ്ദേശം തന്നെ എന്ന് വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നുണ്ട് പലേ സന്ദർഭങ്ങളിലും. ഒപെൻഹൈമറുടെ വ്യഥകൾ പലതും ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്; വിഹ്വലതകൾ തീക്ഷ്ണമാക്കപ്പെട്ടതും. ഒപെൻഹൈമെർ പലേ വിചാരണകൾക്കും വശംവദനയിട്ടുണ്ട്, സിനിമയിൽ ഈ വിചാരണാവേളകൾ ദീർഘമേറിയതാണ്. അതിലെ ചോദ്യങ്ങൾ ഒപെൻ ഹൈമറുടെ മാനസികാവസ്ഥയും അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയജഡിലതയും വെളിവാക്കപ്പെടുന്നതാണ്. സിനിമയിൽ പലയിടത്തായിട്ടാണ് ഈ വിചാരണകൾ നിജപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. പലപ്പോഴും കഥ വിദിതമാക്കുന്നത് നിറുത്തിയിട്ട് ഈ വിചാരണാവേളകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുകയാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ഈ വിചാരണകൾ കഥാനായകൻ്റെ ആന്തരികവ്യഥകളെ തുറന്നുകാട്ടാനുള്ളവയാണ്. 

       സ്ഫോടനം നടന്നുടൻ അനുമോദന മീറ്റിങ്ങ് വേളയിൽ സംഹാരത്തിൻ്റെ എല്ലാ കരാളദുരന്താനുഭവങ്ങളും വിഹ്വലതയോടെ മനസ്സിൽ ആഞ്ഞടിക്കുന്നത് പ്രതീകാത്മകമായാണ് അവതരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. ഓഡിറ്റോറിയത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനു വേണ്ടി കയ്യടിക്കുന്നവർ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ഇല്ലാതാകുന്നത് അദ്ദേഹം നേരിൽ കണ്ട് അനുഭവിക്കുന്നതായിട്ടാണ് രംഗചിത്രീകരണം. ലോസ് അലാമോസിലെ സ്ഫോടനം ദുരന്തത്തിൻ്റെ തുടക്കമാണെന്ന് വ്യ ഞ്ജിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ദൃശ്യങ്ങൾ ആകെ വെളുപ്പിച്ചാണ് റേഡിയേഷൻ പരക്കുന്നത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അമേരിക്കൻ പ്രെസിഡെൻ്റിനെ സന്ദർശിക്കുന്ന വേളയിൽ എൻ്റെ കയ്കളിൽ ചോര പുരണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് സ്വയം സമ്മതിക്കുന്ന ഒപെൻ ഹൈമർക്ക് ഒരു ചെറിയ തൂവാല നൽകി അത് മതി ആ കുറ്റബോധം  തുടച്ചു കളയാൻ എന്ന് കളിയാക്കി പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഭരണകൂട നേതാവിനെ ആണ് നേരിടേണ്ടി വരുന്നത്.    

      ഭഗവദ് ഗീതയെ സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തി താൻ സർവ്വസംഹാരിയാണെന്ന്  മതിഭ്രമവിഹ്വലതയോടെ തിരിച്ചറിയുന്ന രംഗങ്ങൾ ഒന്നിലധികം  ഉണ്ട്. തൻ്റെ ജീവിതവും വിശ്വാസസംഹിതകളും പാടേ തെറ്റുകളുടെ കൂമ്പാരമാണെന്നും ആത്മവീര്യം വേണ്ടവനല്ലെന്നും മറ്റുമുള്ള കുറ്റബോധമാണ് മനസ്സിനെ എപ്പോഴും മഥിക്കുന്നത് എന്നത് ആവർത്തിച്ചുറപ്പിക്കുന്നുണ്ട് കഥാരംഗങ്ങൾ. പ്രണയിനിയുടെ ആത്മഹത്യാവേളയിൽ ഇത് ഉൽക്കടമാകുന്നുണ്ട്, ഭാര്യയാണ് അദ്ദേഹത്തെ ഇതിൽ നിന്നും പുറത്തുകടത്താൻ ഉദ്യമിക്കുന്നത്. ഇത് തക്കവണ്ണം ദൃശ്യപ്പെടുത്താനെന്ന വണ്ണമാണ് വിചാരണാരംഗങ്ങൽ സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.  തൻ്റെ ഉന്മത്തമായ രത്യോന്മുഖത സ്വയം വെളിപ്പെടുത്തി വിചാരണയിൽ അതിൻ്റെ കുറ്റം ഏറ്റുവാങ്ങുന്ന പോലെ ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു രംഗമുണ്ട്. ഭാര്യ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോഴാണ് പൂർവ്വപ്രണയിനിയുമായുള്ള, സ്വപ്നസമാനമായ, ആസക്തിപൂരിതമായ ഈ  രതിലീല. സ്വയം വിചാരണയുടെ വേള തന്നെ ഇത്. പരാജയങ്ങളുടെ മുറിവുകൾ തൻ്റെ ആന്തരികമായ വീജയങ്ങളുടേതാക്കി സ്വയം കൽപ്പിച്ചെടുത്തു അദ്ദേഹം. ലോസ് അലമോസ് ലാബ് പ്രദേശങ്ങളെല്ലാം അവിടത്തെ തനത് അമേരിക്കൻ ഇൻഡ്യക്കാർക്ക് (നവാഹോ ഇൻഡ്യൻസ് Navajo Indians) വിട്ടുകൊടുക്കണമെന്ന് വാദിച്ചു അദ്ദേഹം. ഭരണകൂടത്തെ തെല്ലല്ല ഇത് ചൊടിപ്പിച്ചത്.ന്യൂക്ളിയാർ ആയുധങ്ങൾക്കെതിരെ പൊരുതുന്നതും ആവശ്യം കഴിഞ്ഞ് ഭരണകൂടങ്ങൾ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ കയ്യൊഴിയുന്നതും സാധാരണമാണെന്നും അത് സംഭവിക്കാൻ പോകുകയാണെന്നും സാക്ഷാൽ ഐൻസ്റ്റൈൻ തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ ധരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്.   

Can you hear the music? ആ സംഗീതം കേൾക്കുന്നുണ്ടോ?

    വെറുതെ ആൽജിബ്ര പഠിച്ച് അതിലെ അക്ഷരങ്ങളിലും അക്കങ്ങളിലും ഭ്രമിച്ച് വശായാൽ മതിയോ? പോരാ അതിനുള്ളിൽ നിന്ന് ഒരു സംഗീതം കേട്ട് തുടങ്ങണം. ശാസ്ത്രത്തിനുള്ളിലെ രഹസ്യമയമായ എന്നാൽ അലൗകികമയ സംഗീതം ഉള്ളിൽ ആവാഹിക്കുന്നവനാണ് യഥാർത്ഥ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ. ഒപെൻഹൈമർക്ക് ഗുരുതുല്യനായ സാക്ഷാൻ നീൽസ് ബോറ് (  Niels Bohr) ബോധിപ്പിക്കുന്നത് ശാസ്ത്രത്തിൻ്റെ ഉള്ളിൻ്റെ ഉള്ളിൽ തുടിയ്ക്കുന്ന സംഗീതം കേൾക്കണമെന്നാണ്- ഉപരിപ്ളവമായ ആശയങ്ങളെക്കാൾ മനുഷ്യത്വം കലർന്ന, ഭാവിയിലേക്കും ഭൂതതിലേക്കും നീളുന്ന ആന്തരികാർത്ഥവും പ്രപഞ്ചവുമായുള്ള സൗന്ദര്യാത്മകബന്ധപ്പെടലും ആസ്വദിച്ചറിയണം എന്നാണ്. ശാസ്ത്രജ്ഞർ കൗതുകത്താൽ ഓരോ കല്ല് പൊക്കുകയാണ് അതിനടിയിൽ സർപ്പം കണ്ടേയ്ക്കാം എന്ന ബോധം വേണ്ടിയിരിക്കുന്നു,  ആ സർപ്പത്തെ തുറന്നു വിടുന്നതിൻ്റെ വരും വരാഴികൾ അറിഞ്ഞിരിക്കേണ്ടതുമുണ്ട് എന്നൊക്കെ ധരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് അവസാനം ഐൻസ്റ്റീനോട് തുറന്നു പറയുന്നുണ്ട് ഒപെൻഹൈമെർ.  

   ഉടനീളം സംഗീതനിബന്ധനയാൽ ആഖ്യാനം വേറിട്ടതാക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട് നോലൻ.  സങ്കീർണ്ണമായ വയലിൻ പ്രയോഗങ്ങളാണ് ഒപ്പെൻ ഹൈമറുടെ മാനസികനിലയുടെ പ്രതിബിംബമായി വിനിയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ഏകാന്തതയും വിഹ്വലതകളും  വയലിൻ പ്രയോഗങ്ങളിൽ പുതുമകളേറ്റി  സംഗീതസംവിധായകൻ Ludwig Goransson   പ്രകടനാത്മകത  സന്നിവേശിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. സ്വീഡിഷ് സംഗീതജ്ഞനായ ഈ ചെറുപ്പക്കാരൻ ഇതിനു മുൻപ് രണ്ട് എമ്മി അവാർഡും മൂന്ന് ഗ്രാമി അവാർഡും കരസ്ഥമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ആറ്റങ്ങൾ തമ്മിൽ ഇടയുന്നതും ഊർജ്ജത്തിൻ്റെ മഹാപ്രവാഹം തലങ്ങും വിലങ്ങും പായുന്നതും  അനന്തവിഹായസ്സിൽ അതീന്ദ്രിയാനുഭവം നൽകുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളുടെ പ്രോജ്വലനവും ഉചിതമായ വയലിൻ പ്രയോഗങ്ങളാലാണ് ഗാംഭീര്യമിയന്ന ദൃശ്യങ്ങൾക്ക് വിശ്വസനീയത് കൈ വരുത്തുന്നത്.  ക്വാണ്ടം ഫിസിക്സ് സംഗീതമാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു എന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. പലപ്പൊഴും വിസ്ഫോ ടനങ്ങളുടെ അപകടസാദ്ധ്യത തെര്യപ്പെടുത്താൻ നൂതന ട്രിക്കുകൾക്ക് അദ്ദേഹം തുനിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. രണ്ടു മിനിട്ടിനുള്ളിൽ 21 ടെമ്പോ മാറ്റങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന  ക്ളിഷ്ടതരമായ പ്രയോഗങ്ങളും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടും.ശാസ്ത്രകൗതുകങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് അതിൻ്റെ അഗാധതയിൽ സംഗീതം കേൾക്കുന്നത് പ്രമേയമായി വരുമ്പോൾ  അതിനു ഉചിതമായി വയലിൻ പ്രയോഗങ്ങക്കൊണ്ടു വരാൻ ഏറെ പണിപ്പെട്ടു എന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിയ്ക്കുന്നുണ്ട്.  ഒപെൻഹൈമറും കൂട്ടരും അനന്തവിഹായസ്സു നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ അന്യഗ്രഹജീവികൾ വന്നിറങ്ങുന്ന പ്രതീതി ഉണർത്തുന്ന സംഗീതം വഴിഞ്ഞൊഴുകുന്നുണ്ട്. അലർച്ചയുടെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ച് സ്വച്ഛന്ദാനുഭൂതിയുടെ മേഖല തഴുകി ചെവിയൊലോതുന്ന രഹസ്യമെന്ന പോലെ മന്ദ്രതരമാകുന്നതൊക്കെ ഗോരൻസൺ അനുഭവപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.  .ലോസ് അലമോസിലെ നിർണ്ണായകമായ സ്ഫോടനത്തിൻ്റെ ആഘാതം ദൃശ്യപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് പൊടുന്നനവേ നില്യ്ക്കുന്ന സംഗീതത്താലാണ്. വളരെ നീണ്ട ഒരു നിശബ്ദതാവേളയാണിവിടെ ഗോരൻസണും നോലനും സന്നിവേശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്..

എഡിറ്റിങ്ങ് രീതികൾ       

  ജലോപരിതലത്തിലെ ഓളവലയങ്ങൾ ആദ്യവും അവസാനം

ഐൻസ്റ്റൈനുമാഉള്ള കൂടിക്കാഴ്ച്ചയിലും നിബന്ധിച്ച് സൗകുമാര്യം ഉളവാക്കാൻ ശ്രദ്ധ വെച്ചിട്ടുണ്ട് സംവിധായകൻ. വളരെ ചെറിയ സീക്വെൻസുകൾ (കട്ടുകൾ) തലങ്ങും വിലങ്ങും നിജപ്പെടുത്തിയാണ് കഥയുടെ സൂക്ഷ്മാംശങ്ങൾ വെളിവാക്കുന്നത്. ഒരു സംഭവത്തിടയിൽ മറ്റൊന്ന് മുറിച്ചു ചേർക്കുന്നത് പല ഇടങ്ങളിലുമുണ്ട്. ഇവ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കാൻ അതിസൂക്ഷ്മമായ കാഴ്ച പ്രേക്ഷകനിൽ നിന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നുമുണ്ട്. രേഖീയമായ കാലമാറ്റത്തിനനുസരിച്ചല്ല പലപ്പൊഴും ഈ ചെറിയ സംഭവാംശങ്ങൾ കടന്നു വരുന്നത്. ചിലപ്പോൾ നേരത്തെ പ്രേക്ഷകനു പിടി കിട്ടാത്തതോ വിശദീകരിച്ചിട്ടില്ലാത്തതോ ആയ വഴിത്തിരിവുകൾ ഇപ്രകാരമാണ് ബോദ്ധ്യപ്പെട്ടു വരുന്നത്.  ചിലപ്പോൾ പരസ്പരബന്ധമില്ലെന്ന് പ്രഥമദൃഷ്ട്യ്യാ തോന്നുന്ന, മൂന്നോ നാലോ രംഗങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്തു വെച്ചിട്ടുണ്ട് നോലൻ.  പെട്ടെന്ന് മിന്നിമറയുന്ന വിഹ്വലതകളൊ ഭ്രമാത്മകചിന്തകളോ പ്രപഞ്ചത്തിൽ എവിടെയോ നടക്കുന്ന വിസ്ഫോടകങ്ങളോ നക്ഷത്രപ്പകർച്ചകളോ നെബുലാവിന്യാസങ്ങളോ ഒക്കെയായാണ് നായകൻ്റെ അവബോധത്തിൽക്കൂടിക്കടന്നു പോകന്നതെന്ന് ബോദ്ധ്യപ്പെടുത്താൻ സംവിധായകൻ ശ്രദ്ധ വെച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രോടോണുകളുടെയും എലക് ട്റോണുകളുടേയും സംഗീതം ശ്രവിക്കുന്നവനെന്ന് ബോദ്ധ്യപ്പെടുത്തുന്ന ദൃശ്യങ്ങളാണിവ. ചിത്രത്തിൽ അനുസ്യൂതം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന വിചാരണ നമ്മൾ കാണുന്നത്, ഒപെൻഹൈമെർ കാണുന്നതും അനുഭവിക്കുന്നതും, സംവിധായകൻ കാണുന്നത്/കാണിയ്ക്കുന്നത് ഇങ്ങനെ മൂന്ന് രീതിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. അവസാനം ഒപെൻഹൈമറുടെ പരാജയങ്ങൾ ദൃശ്യപ്പെടുത്തുന്നത് അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് മാറിനിന്നുള്ള നോട്ടങ്ങളാലുമാണ്.  തടാകക്കരയിൽ ഐൻസ്റ്റീനുമൊത്തുള്ള രംഗം രണ്ട് തവണ, രണ്ട് വീക്ഷണകോണുകളിൽ നിന്ന് അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്. ആദ്യത്തേത് ലീവിസ് സ്റ്റ്റോസ് ൻ്റെ വീക്ഷണമാണെങ്കിൽ രണ്ടാമത്തേത് ഒപെൻഹൈമറുടെ ഏറ്റു പറച്ചിലിൻ്റെ രംഗമാണ്. 

  സിനിമ തുടങ്ങുമ്പോഴുള്ള ദൃശ്യമായ കുളത്തിലെ ഓളവലയങ്ങൾ ഒന്നോടൊന്നു ചേരുന്നത് അവസാനവും എത്തുന്നുണ്ട്.  ഒരു ആറ്റം മറ്റൊന്നിനെ ചെന്ന് ഇടിയ്ക്കുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്ന ചെയിൻ റിയാക്ഷൻ കൊണ്ട് സർവ്വനാശം സംഭവിക്കുന്നതിനെ ദ്യ്യോതിപ്പിക്കാനാണിത് എന്നതാണ് വ്യത്യാസം.  നമ്മുടെ തലയ്ക്കു മീതെ ശൂന്യാകാശം അല്ലെന്നും ഒപെൻഹൈമറുടെ ആത്മപരിശോധനയെ മുൻ നിറുത്തി അറ്റോമിക്/ഹൈഡ്രൊജെൻ ബോംബുകളുടെ സർവ്വസംഹാരശക്തി അവിടെ ഘനീഭവിച്ച് തൂങ്ങുന്നു എന്നും ദ്യോതിപ്പിക്കാനാണ് ക്രിസ്റ്റഫർ നോലനു ഔൽസുക്യം.  ഇത് വൃത്തിയായി അവതരിപ്പിക്കാൻ തക്കവണ്ണമുള്ള സ്ക്രിപ്റ്റ് നോലൻ തന്നെ ചമച്ചതാണ്. പലപ്പോഴും ഒപെൻഹൈമറിനു പറയാനുള്ള കഥ പോലെയാണ് അവതരണം. പ്രേക്ഷകരോട് നേരിട്ട് തൻ്റെ ഹിപ്നോടിക് ചിന്തകളും ഭാവങ്ങളും സംവദിക്കുന്നവിധം മുഖത്തിൻ്റെ ക്ളോസ് അപ് ഷോടുകൾ ധാരാളമുണ്ട്. ന്യൂക്ളിയാർ ബോംബ് പൊട്ടിയ്ക്കും എന്ന് പേടിപ്പിയ്ക്കുന്ന വ്ളാഡിമർ പുടിൻ്റേയും വടക്കൻ കോറിയൻ ഭരണകൂടത്തിൻ്റേയും ഭീഷണികൾ മുഴങ്ങുന്ന ഇക്കാലത്തോടാണ് ഒപ്പെൻ ഹൈമർ സംവദിക്കുന്നത് എന്ന് തോന്നത്തക്കവിധം ഈ നേരിട്ടുള്ള സംവേദനം കഥയിൽ കോർത്തു വെച്ചു എന്നത് നോലൻ്റെ വൈദദ്ധ്യം മാത്രമല്ല ഉദ്ദേശവുമാണ്. ഒപ്പെൻഹൈമർ ഭയപ്പെട്ട വിധം ഒരു പുതിയ ലോകക്രമം സംഭവിച്ചിരിക്കയാണ്, 1947 ഇൽ അദ്ദേഹം ഇത് വ്യക്തമാക്കിയതാണെങ്കിൽ അത് ഒന്നു കൂടി ഓർമ്മിപ്പിക്കാനാണ് നോലൻ്റെ ശ്രമം.

 

Saturday, April 13, 2024

വൈമർ (Weimar) സിനിമ- ആധുനികസിനിമയുടെ ഉദയം

      ജെർമനിയിലെ ഒരു സ്ഥലത്തിൻ്റെ പേർ സിനിമയിലെ വിപ്ളവത്തിൻ്റെ സൂചകമായി ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയത് യാദൃശ്ചികമല്ല. സിനിമയുടെ മാത്രമല്ല ജെർമനിയിലെ സാംസ്കാരികവിപ്ളവത്തിൻ്റേയും  ജനാധിപത്യസംവിധാനത്തി ൻ്റേയും അടിസ്ഥാനമുറപ്പിക്കുന്നതിൻ്റെ പാഠങ്ങൾ നിർവ്വചിക്കുകയും ചെയ്തു വൈമർ എന്ന നഗരബന്ധിതമായ വ്യവസ്ഥാനിർമ്മിതികൾ. വൈമർ റിപബ്ളിക് എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട, 1918 ഇൽ ഭരണഘടന ഉറപ്പിച്ച ഫെഡറൽ റിപബ്ളിക് ആദ്യമായി ലോകത്ത് ഉദയം കൊണ്ടു, വൈമർ നഗരത്തിൽ വെച്ച്  ഒപ്പിട്ട് തീർപ്പാക്കിയതിനാൽ ആ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു ഈ നവസംവിധാനം. 1933 ഇൽ ഹിറ്റ്ലർ അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നതു വരെ നീണ്ടുനിന്ന ഈ അവസ്ഥാവിശേഷം  വൈമർ യുഗംഎന്നാണ് ഇന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്. വൈമർ നഗരം കേന്ദ്രീകൃതമായി സാംസ്കാരിക വാതാവരണം ഉൽസുകമായി, ചിന്തകരും എഴുത്തുകാരും കലാകാരന്മാരും അവിടേയ്ക്ക് ഒരുമിച്ചെത്തി. ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൻ്റെ കെടുതികളിൽ നിന്ന് രക്ഷപെട്ട് വന്നതിൻ്റെ ഉണർവ്വ് എങ്ങും പ്രകടമായി. 

   ഇത്തരം സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാനത്തിൻ്റെ അനുരണനങ്ങൾ കലകളിലും ആവിഷ്ക്കാരങ്ങളിലും തീക്ഷ്ണമായി പ്രതിഫലിച്ചു എന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൻ്റെ പ്രഖ്യാപനം ലൈംഗികപരതയിലും സാമൂഹനീതികളിലും കലാസമീപനങ്ങളും കൃത്യമായി ദർശിക്കപ്പെടാവുന്നതായി. സംഗീതവും നാടകാദികളും വാസ്തുകലയും നവീകരിക്കപ്പെട്ടു, സാങ്കേതികതയിലുള്ള മുന്നേറ്റവും കലാവിഷ്ക്കാരങ്ങളിലെ പുതുദർശനങ്ങളും സിനിമകളെ ഈ ഗുണമേന്മകൾ കൊയ് തെടുക്കാൻ പാകത്തിൽ നിലകൊള്ളിച്ചു. നിപുണതയും ബുദ്ധിവൈഭവവും പ്രാഗൽഭ്യവും  ധാരാളം അവസരങ്ങൾ നേടുന്ന നിലയിലെത്തി എന്നത് സിനിമ എന്ന മാദ്ധ്യമം ആകപ്പാടെ നവീനതയുടെ ബൃഹുദ് ദർശനമായി മാറാൻ സഹായമായി. 1933 ഇൽ നാസികളുടെ പിടിച്ചടക്കലോടെ ഇത് നിർജ്ജീവമാകുകയാണുണ്ടായത്.  അങ്ങനെ 1918 മുതൽ 1933 വരെ ജെർമ്മനിയിൽ നിർമ്മിച്ചെടുത്ത സിനിമകൾ വൈമർ സിനിമ’ (Weimer cinema)എന്ന ഖ്യാതി നേടി. പിൽക്കാലത്തെ ലോകസിനിമയ്ക്ക് പാഠങ്ങൾ പഠിപ്പിച്ചു വൈമർ സിനിമ എന്നു മാത്രമല്ല. ആധുനിക സിനിമയുടെ വൈവിദ്ധ്യമിയന്ന സമീപനങ്ങളും ആശയഗതികളും കഥാവിഗതികളുടെ ആവിഷ്ക്കാരങ്ങളും നിർവ്വചിച്ചെടുക്കാനുള്ള ബെഞ്ച്മാർക്ആകുകയുമായിരുന്നു ഈ കാലഘട്ടത്തിലെ സിനിമകൾ. ആന്തരികവാദം (expressionism) രൂഢമൂലമാവുകയും ആന്തരികചോദനകളുടേയും ചിന്താപദ്ധതികളുടേയും അന്വേഷണങ്ങൾ സിനിമകളുടെ ആശയങ്ങളിൽ വേരോടുകയും ചെയ്തു .

    ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിനു മുൻപേ ഫ്രെഞ്ചും ഇറ്റാലിയനും സിനിമകളാണ് യൂറോപ്പിൽ കൂടുതലായി നിർമ്മിച്ചിരുന്നത്. ജെർമ്മനിയിൽ സിനിമകൾ വ്യവസ്ഥാപിതമായിത്തുടങ്ങിയത് 1914 ഓടു കൂടിയാണ്. ആകെ 1500 സിനിമാ തിയേറ്ററുകൾ മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു ഇക്കാലത്ത്. സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ കെടുതികളാൽ യൂറോപ്പിലെ സിനിമാനിർമ്മാണമേഖല ക്ഷയിക്കുകയും 1920 കളോടെ അമേരിക്കൻ സിനിമകൾ മേൽക്കൈ നേടുകയും ചെയ്തു. ഏകദേശം 800 ഓളം സിനിമകൾ ഹോളിവുഡ് നിർമ്മിച്ചെടുത്തിരുന്നു. കലാപരതയിലോ പ്രതിപാദനശൈലീവിശേഷങ്ങളിലോ നവീനതയുൾക്കൊള്ളാതെ എണ്ണത്തിലും കച്ചവടലാഭത്തിലും ഊന്നുന്ന രീതിയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു ഇവയെല്ലാം.  തരംതാണ തമാശക്കലവികളും പ്രേമനാടകങ്ങളും കുതിരമേൽ ഏറിയവരുടെ വാൾപ്പയറ്റുമൊക്കെ കുത്തിനിറച്ച നേരംകൊല്ലിപ്പടങ്ങളായിരുന്നു മിക്കവയും. പ്രേക്ഷകരെ ധാരാളം ആകർഷിക്കുന്നവയായിരുന്നു ഇവയെങ്കിലും സിനിമ എന്ന മാദ്ധ്യമത്തിൻ്റെ ആവിഷ്ക്കാരസീമകളെ വെല്ലുവിളിയ്ക്കത്തക്കതായി ഒന്നിനും ഒരുമ്പെട്ടിരുന്നില്ല അമേരിക്കൻ സംവിധായകരോ നിർമ്മാതാക്കളൊ. 

   വഴിതിരിയുന്ന ജെർമ്മൻ സിനിമ 

   കലുഷമായ രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥ, ശിഥിലവും അസ്ഥിരവും ആയ സാമൂഹ്യസ്ഥിതി, തകർന്ന സാമ്പത്തികരംഗം ഇതൊക്കെ യുദ്ധാനന്തര ജെർമ്മനിയുടെ സാംസ്കാരികാടിത്തറ തന്നെ ഇളക്കാൻ പോന്നതായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത് മേൽച്ചൊന്ന ആന്തരികവാദത്തെ (expressionism) ഉറപ്പിച്ചെടുക്കാൻ പര്യാപ്തമാവുകയാണുണ്ടായത്. ഏറ്റവും ചെലവുകുറഞ്ഞ വിനോദോപാധി സിനിമ മാത്രമായിരുന്നു, കഴിഞ്ഞ വ്യാഴവട്ടത്തെ ദുരിതത്തിൽ നിന്ന് കര കയറാൻ ഒരു മാരഗ്ഗം ഇതു മാത്രവും. എന്നാൽ ഹോളിവുഡിലെപ്പോലെ കൂറ്റൻ സെറ്റുകളും അതിവ്യയിയായ  ആടയാഭരണങ്ങളും വിസ്തൃതവിശാലമായ പ്രോപ്പുകളും കയ്യെത്താദൂരത്തായതിനാൽ മനുഷ്യൻ്റെ വൈകാരികസ്ഥിതിയും മനോഭാവങ്ങളും ആന്തരസംഘർഷങ്ങളും സംവേദനം ചെയ്യപ്പെടാനുള്ള ഉപാധിയായി സിനിമയെ മാറ്റിയെടുക്കുകയായിരുന്നു.  സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിൽ സംഭവിച്ച വൻ വഴിത്തിരിവ്.  രണ്ട് ജോൻ റ (genre ) ഇതുമൂലം ഉളവായി: Nosferatu പോലത്ത  ഗോതിക് ഹൊറർ  സംവിധായകൻ മർണാവ് ( Murnau) ആവിഷ്ക്കാരം ചെയ്തതോടെ  തുടങ്ങിയത്, പിന്നീട് ഡ്രാക്കുള, ഫ്രാങ്കെൻസ്റ്റീൻ ഇവയൊക്കെ.  മറ്റൊന്ന് ഫിലിം നോയർ (Film noir or dark films),  മനുഷ്യമനസ്സിൻ്റെ ഇരുളടഞ്ഞ കോണുകളി ൽ ഉണരുന്ന, അപഭ്രംശപെരുമാറ്റങ്ങളെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന നിലപാടുകളെ വെളിച്ചത്തുകൊണ്ടു വരുന്ന തരത്തിലുള്ള പ്രമേയങ്ങളുൾക്കൊള്ളുന്നവ. ഈ രണ്ട് ധാരകളും പിന്നീട് ഹോളിവുഡ് സിനിമകൾ പിൻ തുടരുകയാണുണ്ടായത്.1923 ഇൽ യൂണിവേഴ്സൽ സ്റ്റുഡിയൊ ദി ഹഞ്ച്ബാക് ഓഫ് നൊത്രെ ദാംഒരു ഹൊറർ സിനിമ ആയിട്ടാണ് നിർമ്മിച്ചെടുത്തത്, മർണാവ് ൻ്റെ ശൈലി പിന്തുടർന്നുകൊണ്ട്. എക്സ്പ്രെഷനിസം മുഖവിലയ്ക്കെടുത്തുകൊണ്ട് തന്നെ ഹോളിവുഡ് 1925 ഇൽ ഫാൻ്റം ഓഫ് ദി ഓപെറയും ദി മോൻസ്റ്റർഉം  രക്തദാഹി നരിച്ചീർ കഥയായ  ലണ്ടൻ ആഫ്റ്റർ മിഡ്നൈറ്റ്’ (1927)ഉം ഡ്രാക്കുള (1931) യും പ്രദർശനത്തിനെത്തിച്ചു. നാസികളുടെ ഉദയത്തോടെ പലേ സംവിധായകരും പിന്നീട് ഹോളിവുഡിൽ കുടിയേറുകയും വൈമർ സിനിമാ പാരമ്പര്യം അവിടെ വേരുറപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ഫ്രിറ്റ്സ് ലാങ്ങ്, എഫ്. ഡബ്ള്യു മർനാവ്, വില്ല്യം ഡ്ഡീറ്റെർലെ, റോബെർട് സിയോഡ്മാക്, എഡ്ഗർ അൾമെർ,  സിനിമറ്റൊഗ്രാഫെറ്റർ കാൽ ഫ്ര്യൂൻഡ് എന്നിവരൊക്കെയാണിവർ. 

ആഖ്യാനത്തിലെ നവീനതകൾ 

     അന്നു വരെ സിനിമകളിൽ കാണാത്ത കാമവികാരാഖ്യാനങ്ങൾ -അതും സ്ത്രീയുടെ-തുറസ്സോടെ വിദിതമാക്കുന്നത് വൈമർ സിനിമയുടെ വിപ്ളവകരമായ മുഖമുദ്രയായിരുന്നു. കാമവാസന പ്രകടനപരമാക്കുക എന്നത് അന്നത്തെ ലോകസിനിമയെ വെല്ലുവിളിച്ചുകൊണ്ടു തന്നെ, കലാപരമായി ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്നത് എളുപ്പം സാധിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. 1930 ഇൽ പ്രദർശനത്തിനെത്തിയ ദി ബ്ളു എയ്ൻജെൽനടി മാർലീൻ ഡീട്രികിനെ മാദകത്തിടമ്പാക്കി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി ഒരു കീഴ് വഴക്കം സൃഷ്ടിച്ചെടുത്തു. സെക്സ് അപ്പീൽഎന്ന വാക്ക് പ്രചാരത്തിലായി. സ്ത്രീകളുടെ മാദകത്വത്തിനു അടിമപ്പെട്ട് ആത്മനാശം വന്നു ഭവിക്കുന്ന ആൺ കഥാപാത്രങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കാനാണ് വൈമർ സിനിമ താൽപ്പര്യം കാണിച്ചത്. ആൺ അഹന്തയും അതനുസരിച്ച് ചിട്ടപ്പെടുത്തിയ സമൂഹനീതികളും എത്രമാത്രം ലോലവും ക്ഷിപ്രഭജ്ഞകവും ആണെന്ന് തെളിയിക്കുകയായിരുന്നു ഇത്തരം സിനിമകൾ. ആണിൻ്റെ സ്വ പ്രതിച്ഛായയിലുള്ള ഉത്ക്ക്ണ്ഠകളും  ലൈംഗികതയിലെയുള്ള ആശങ്കകളും വൈമർ  സിനിമകളിലാണ്  ആദ്യമായി ചിത്രീകരിച്ചു തുടങ്ങിയത്.   ഒപ്പം ലൈംഗിക നിബന്ധനകളിൽ നിന്ന് മുക്തി നേടിയ സ്ത്രീകളെയും വെള്ളിത്തിരയിലെത്തിച്ചു എന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ്. 

     മൻഷ്യൻ്റെ സീമാതീതമായ ക്രിമിനൽ വാസന വെളിച്ചത്താക്കാനും വൈമർ സിനിമകൾ യത്നിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൊലപാതകങ്ങളുടെ മനഃശാസ്ത്രം പരിശോധിക്കാനെന്നവിധമാണ് ദി ക്യാബിനെറ്റ് ഒഫ് ഡോ. കലിഗരി’(1920) സംവിധാനം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. പല സിനിമകളും ബെർലിൻ നഗരത്തിൻ്റെ അധോലോകവ്യാപാരങ്ങളെ ഒളിഞ്ഞും തെളിഞ്ഞും ആവിഷ്ക്കരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുറ്റാന്വേഷണ സിനിമകളുടെ ഘടനയും ആവിഷ്ക്കാരവും പാത്രസൃഷ്ടികളും വൈമർ സിനിമകൾ തെളിച്ച വഴികളിൽക്കൂടിയാണ് പിന്നീട് രൂപം കൊണ്ടത്. മനുഷ്യസഹജമായ കുറ്റവാസനകളുടെ മനഃശാസ്ത്രമാണ് മർണാവിൻ്റെ ഫോസ്റ്റ്’ (Faust) , ഗീഥേയുടെ  ഈ ക്ളാസിക്  കഥാപാത്രത്തിനു പുതിയ വ്യക്തിത്വം നൽകിയിരിക്കയാണ് സംവിധായകൻ. ലൈംഗികചോദനകളും ആന്തരിക സംഘർഷങ്ങളും മനുഷ്യനിൽ ഹിംസാത്മകത ഉണർത്തിയെടുക്കുന്നതിൻ്റെ ഗൂഢാഖ്യാനങ്ങളുമായിരുന്നു ഇക്കാലത്തെ പലേ സിനിമകളും.. അക്കാലത്തെ ഹോളിവുഡിലെ നേരം കൊല്ലി ചിത്രങ്ങൾക്ക് നേർ വിപരീതം എന്ന് മാത്രമല്ല, അമേരിക്കൻ ബുദ്ധിജീവികൾ വൈമർ സിനിമകളുടെ ഉൾക്കാമ്പ് മനസ്സിലാക്കാതെ അവയെ ഘോരഹിംസയുടെ ആവിഷ്ക്കാരങ്ങൾ എന്ന രീതിയിൽ കളിയാക്കുക വരെ ചെയ്തു. ആദ്യമായി ഒരു സ്ത്രീ (ലിയോണ്ടൈൻ സാഗൻ) സംവിധാനം ചെയ്ത ‘Madchen in Uniform’ വിസ്മയത്തോടെ ആണ് ലോകം നോക്കിക്കണ്ടത്. ലെസ്ബിയൻ ബന്ധങ്ങളും സ്ത്രീകൾ തമ്മിലുള്ള ഗാഢമായ ചുംബനങ്ങളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ സിനിമ അക്കാലത്ത് മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് ഉൾക്കൊള്ളാൻ സാധിച്ചില്ല എന്നതിൽ അദ്ഭുതമില്ല. 1931 ഇൽ ആണിതെന്ന് ഓർക്കുക. 

     കഥാഖ്യാനങ്ങളിലെ ഭ്രമാത്മകതകയ്ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുക എന്ന വിപ്ളവാത്മക വിപര്യയം വൈമർ സിനിമകൾക്കവകാശപ്പെട്ടതാണ്. സിനിമയുടെ അവസാനം മാത്രം ഇത്രയും നേരം കണ്ടത് പ്രധാന കഥാപാത്രത്തിൻ്റെ സ്വപ്നമോ വിഭ്രാന്തിയോ മാത്രമായിരുന്നു എന്ന് ധരിപ്പിച്ച് പ്രേക്ഷകരെ മായികതയിൽ കൊണ്ടെ നിർത്തുക എന്നത് ദി ക്യാബിനെറ്റ് ഓഫ് ഡോ. കാലിഗറിയിലാണ് ആദ്യമായി ആഖ്യാനപ്പെടുത്തിയത്.  ദി ജോയ് ലെസ് സ്ട്രീറ്റ്ആകട്ടെ വീടുകളുടെ നാലതിരുകൾക്കിടയിൽ നിന്ന് കഥാപാത്രങ്ങളെ തെരുവിലെത്തിച്ച് അവിടത്തെ ദുസ്വപ്നങ്ങളും അതിപീഡകളും യാതനാസന്താപങ്ങളും വിദിതമാക്കാൻ യത്നിച്ചു. ഇടം, പരികൽപ്പന, അധികാരം, സാമ്പത്തികവ്യവസ്ഥാപചയങ്ങൾ ഒക്കെ ഒറ്റയടിയ്ക്ക് ബന്ധപ്പെടുത്തുകയാണുണ്ടായത്. സിനിമാറ്റിക് ഇടത്തിൻ്റെ പൂർണ്ണവും നൂതനവുമായ ആവിഷ്ക്കാരങ്ങൾ മർണാവിൻ്റെ ഫൗസ്റ്റ്’ (1926) ഇൽ ദർശിക്കാം..ഫ്ളാഷ് ബാക്ക് രംഗങ്ങളിൽക്കൂടി കഥ പറയുന്ന രീതിയും രൂഢമൂലമായത് വൈമർ സിനിമകളിൽക്കൂടിയാണ്. ആന്തരികചോദനകളോ വികാരങ്ങളൊ പ്രകടിപ്പിക്കാൻ നിഴലുകൾ മോടിഫ് ആയി ഉപയോഗിക്കുന്നതും സിനിമയിൽ നവീനമായിരുന്നു.

      നിയോ റിയലിസ്റ്റിക് ആഖ്യാനങ്ങൾ സിനിമയ്ക്ക് വിവിധ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ സാദ്ധ്യമാകും വിധം ഉൾച്ചേർക്കുക എന്നത് വൈമർ സിനിമകളിൽ പലവയും ആവേശത്തോടെ ഏറ്റെടുത്തത് സിനിമാചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിൽ നിന്നും ഉളവായ ദർശനസാകല്യം പ്രേക്ഷകർക്ക് പലായനപ്രവണത  (escapism) സമ്മാനിക്കാതെ അവർക്ക് ലഘുത്വത്തിൻ്റേയും അത്യാനന്ദത്തിൻ്റേയും അർത്ഥപ്രദാനത്തിൻ്റേയും ലീലാവിനോദത്തിൻ്റേയും നിമിഷങ്ങൾ കടുത്ത യാഥാർഥ്യത്തിൻ്റെ വിലക്ഷണതാളക്രമങ്ങൾക്കിടയ്ക്ക് സമ്മാനിക്കയാണുണ്ടായത്. People on Sunday (Madchen on Sunday (1930) എന്ന സിനിമ വഴി Robert Siodmak കൃത്യമായി ഒരു കഥ പറയാൻ ശ്രമിക്കുന്നില്ല. ആഖ്യാനസിനിമകളിൽ പ്രത്യേക മാനസികനിലയുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളെ പ്രതിഷ്ഠിക്കുകയും ജീവിത പ്രശ്നങ്ങളെ നേരിട്ട് അവർ വിജയിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും സമൂഹം അവർക്ക് കാത്തുവെച്ചത് നൽകപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നെങ്കിൽ ഇവിടെ അതൊക്കെ പാടേ വർജ്ജിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഒരു നിശ്ചിത ലക്ഷ്യത്ത്ലേക്ക് കഥാപാത്രങ്ങളെ നയിക്കാതെ പരിതസ്ഥിതിയും യാദൃശ്ചികതയും ആകസ്മിക കണ്ടുമുട്ടലുകളും കഥാപാത്രങ്ങളെ ഉരുത്തിരിച്ചെടുക്കുകയാണ്. 

 സാങ്കേതികത പരീക്ഷണാത്മകതയേറ്റുന്നു 

    വളരെ ചെലവു കുറഞ്ഞ രീതിയിൽ സിനിമകൾ ആകർഷകമാക്കുക എന്നത് വൈമർ കാലഘട്ടതിൻ്റെ ആവശ്യമായിരുന്നു. ഭ്രമാത്മകത നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന സിനിമകൾ അക്കാലത്ത് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്. ക്യാമെറ കൊണ്ട് മാജിക് നിർമ്മിയ്ക്കുക എന്നതായിരുന്നു തന്ത്രം. ഇരട്ട പ്രകാശനം (double exposure) കൊണ്ട് മായികത നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്നത് ദി ഇൻഡ്യൻ റ്റൂംബ്, (The Indian Tomb), ഗോലെം (Golem) എന്നീ സിനികളിൽ ധാരാളം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. വിഭ്രമാത്മകമായ രംഗങ്ങൾ വിട്ടുപോകാതെ തെല്ലുനേരത്തേയ്ക്ക് ക്യാമെറ നിലകൊണ്ട് അത് ആഴത്തിൽ മനസ്സിൽ പതിപ്പിക്കുക എനതും വൈമർ സിനിമകളിൽ കാണാം. ഇരുളും  വെളിച്ചവും  സങ്കലിക്കുന്നതിൻ്റെ അനുപാതം മാറ്റിയും സ്ക്രീനിൽ ഇരുട്ട് കാണിച്ചും വിസ്മയങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്തു.  ക്ളോസപ് അപ് ഷോട്ടുകൾ ,പ്രത്യേകിച്ചും സ്ത്രീമുഖങ്ങളുടെ, ധാരാളമായി വിനിയോഗിക്കപ്പെട്ടു, ആന്തരികമായ മാനസികനിലകളുടെ ഉൾതുറക്കൽ എന്ന പോലെ. ചിലവ സ്ത്രീ ലൈംഗികതയുടെ ഉൽക്കടമായ വെളിവാക്കലിനെ ദ്യോതിപ്പിക്കുകയും ആൺ അഹന്തയോടുള്ള വെല്ലുവിളി ആയിട്ടു നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തു. Kuhle Wampe യിൽ ബ്രെഹ്റ്റും ഡുഡോവും അനുസ്യൂതമായ മോണ്ടാഷുകൾ (സംയുക്തചിത്രങ്ങൾ)  സൃഷ്ടിച്ച് കഥാഭാഗത്തിനു ദൃശ്യാർത്ഥം കൈവരുത്തുന്നുണ്ട്. ജോലി തേടുന്ന ചെറുപ്പക്കാരുടെ സൈക്കിളോട്ടം ചക്രങ്ങളുടെ കറക്കവും അവരുടെ പ്രയാണത്തിൻ്റെ വിവിധ ഷോട്ടുകളും ഉൾപ്പെടുത്തി നിരർത്ഥകതയും വൃഥാവിലാകുന്ന ശ്രമങ്ങളുമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു.  സിനിമാറ്റോഗ്രാഫി പഠിയ്ക്കുന്നവർക്ക് എന്നും ആദ്യപാഠങ്ങൾ പ്രദാനം ചെയ്യുന്നത് വൈമർ സിനിമകളിലെ ക്യാമെറാ പ്രയോഗങ്ങളാണത്രെ. 

പ്രധാന വൈമർ സിനിമകൾ

The Cabinet of  Caligari  by Robert Wiene (1920)

 

The Golem:How He Came into the World  by Paul Wegener (1920)

 

The Indian Tomb  by Joe May  (1921)

 

Nosferatu by F. W. Muranau   (1922)

 

Dr. Mabuse, the Gambler  by Fritz Lang (1922)

 

The Last Laugh by F. W. Murnau (1924)

 

The Joyless Street  by G. W. Pabst  (1925)

 

Faust by F. W. Murnau  (1926)

 

Metropolis by Fritz Lang  (1927)

 

Berlin, Symphony of a Great City by Walter Ruttman    (1927)

 

Pandora’s Box by  G W Pabst  (1929)

 

People on Sunday by  Robert Siodmak    (1930)

 

The Blue Angel   by  Joseph von Sternberg    (1930)

 

Madchen in Uniform   by Leontine Sagan   (1931)

 

M by Fritz Lang   (1931)

 

Kuhle Wampe  by Bertolt Brecht and Slatan Dudow    (1932)

 

 

 

 

 

References

1. Weimar Cinema Ed: Isenberg N. Columbia Univ. Press 2008

 

2. Weimar Cinema 1919-1933: Daydreams and Nightmares Ed: Laurence Kardish  Museum of Modern Art,  2010

3. The Many Faces of Weimar Cinema: Rediscovering Germany's Filmic Legacy (Screen Cultures: German Film and the Visual, 5) Ed: Christian Rogowski. Camden House,  2011

4. Shell Shock Cinema: Weimar Culture and the Wounds of War   Anton Kaes  Princeton Univ Press, 2011.

Friday, April 5, 2024

അന്ധവിശ്വാസം- തലച്ചോറും സമൂഹവും

 


  മതാത്മക വിശ്വാസങ്ങൾ സാമൂഹികമായി സമ്പ്രേക്ഷണം ചെയ്യപ്പെടുന്നവയാണ്. അത് പ്രകൃത്യാതീത സംഭവങ്ങളും സ്വരൂപങ്ങളും സത്യമാണെന്ന വിവക്ഷയാണ് ഉൾക്കൊള്ളാറ്.  അങ്ങനെ മതസംബന്ധിയായ വിശ്വാസങ്ങൾ  പ്രയോഗസിദ്ധിപരമായതും അനുഭവജ്ഞാത്താൽ തീർച്ചപ്പെടുത്തിയതുമായ വിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്ന് തുലോം വ്യത്യസ്തമാകുന്നു. പ്രയോഗസിദ്ധപരമായ വിശ്വാസങ്ങൾ ആധാരമാക്കുന്നത് ലോകം എങ്ങനെ വെളിവാകുന്നു എന്നതുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ കാര്യങ്ങളെയാണ്. പുതിയ തെളിവുകൾ ലഭ്യമാകുമ്പോൾ അവ നവീകരിക്കപ്പെടുന്നവയാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ഭാവി സംബന്ധിയായ പ്രവചനങ്ങൾ സാദ്ധ്യമാവുന്ന തിയറികൾ ലഭ്യമാവുമ്പോഴും. എന്നാൽ മതാത്മക വിശ്വാസങ്ങൾ ഇങ്ങനെ പുതുക്കപ്പെടുന്നതല്ല. പുതിയ തെളിവുകളോ ശാസ്ത്രീയ സമർത്ഥനങ്ങളൊ അവയെ ബാധിയ്ക്കുന്നുമില്ല. അവ നിശ്ചിതവും വഴങ്ങാത്തതും കാർക്കശ്യസ്വഭാവമുള്ളതുമാണ്.  

  ഈ കാർക്കശ്യം മതതീവ്രവാദികളെ പ്രതിരോധത്തിനു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. അവർക്കോ ആർക്കുമോ പരീക്ഷണങ്ങളാലോ തളിവുകൾ കൊണ്ടോ സാധൂകരിക്കാൻ വയ്യെന്നുള്ള അറിവ് അവരുടെ വിശ്വാസത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് തടയാനോ ആക്രമണസ്വഭാവത്തിലേക്ക് മാറിപ്പോവാനോ അവർക്ക് തുണയേറ്റുന്നു.ശാസ്ത്രചിന്തയോട് അവർക്ക് സമരസപ്പെടാനാവുന്നില്ല, അവരുടെ ലോകവീക്ഷണത്തിനു ഭീഷണിയുമാണെന്ന് കരുതുന്നു അവർ. 

 എന്നാൽ മതചിന്തകൾ മനുഷ്യപെരുമാറ്റത്തെ ഏറെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്. 8 ബില്ല്യൺ ആൾക്കാരുള്ള ലോകത്തിൽ ഏഴു ബില്ല്യണും എതെങ്കിലും ഒരു മതത്തിന്നെ പ്രമാണിതസമർത്ഥനം ചെയ്യുന്നവരാണ്. ഒന്ന് സ്പഷ്ടമാണ്, മതവിശ്വാസം മനുഷ്യചരിത്രത്തിൽ  നിലനിൽപ്പധികാരം ആസ്വദിച്ചു പോരുന്നതാണ്, അത് ഉടനെങ്ങും മാറ്റത്തിനു വിധേയമാകാനും പോകുന്നില്ല. എന്തുകൊണ്ട് എന്നത് ഒരു ചോദ്യമാണ്. 

  ഇവിടെയാണ് ശാസ്ത്രവും മതവിശ്വാസ്വുമായി യോജിപ്പിക്കേണ്ട ആവശ്യകത വന്നു ചേരുന്നത്.  മതത്തെ പഠിച്ചെടുക്കാൻ ശാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ട് അധികം നാളായിട്ടില്ല. മനുഷ്യസ്വഭാവമൂല്യങ്ങളെ പഠിച്ചെടുക്കാൻ മതബോധവും അതിൽ നിന്നുള്ള പരിചയങ്ങളും സഹായകമാകുന്നുണ്ട്. ശാസ്ത്രവും മതവും വിശ്വാസസംഹിതകളെ ആധാരമാക്കിയവ ആണ്. അവ  രണ്ടും ജീവിതത്തിനു  അർത്ഥവും ഉദ്ദേശവും ലക്ഷ്യവും തേടാനുള്ള ഉപാധികളാണു താനും. മതവിശ്വാസത്തെ, അല്ലെങ്കിൽ ഏതുതരം വിശ്വാസത്തേയും യുക്ത്യാനുശീലമല്ല എന്ന കുറ്റമാരോപിച്ച് തള്ളിക്കളനാവില്ല എന്നത് ഓർമ്മയിരിക്കേണ്ടതാണ്. വിശ്വാസങ്ങൾ പ്രകൃതിയെക്കുറിച്ച് ചില അറിവുകൾ സ്വായത്തമാക്കി വെയ്ക്കാൻ ആദിമകാലത്ത് നമ്മെ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിജീവനത്തിനു അത് അത്യാവശ്യമായിരുന്നു താനും. പുല്ലിളകുന്നതു കണ്ടാൽ അതിനു പുറകിൽ കാറ്റോ കടുവയോ എന്ന് അറിയേണ്ടിയിരുന്നു, രക്ഷപെടുവാൻ വേണ്ടി. എന്നാൽ പിന്നീട് പുല്ലിളകുന്നത് ഹിംസ്രജന്തുവിൻ്റെ സൂചനയായി കൈക്കൊണ്ട് ഓടിപ്പോകാൻ പ്രേരിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഇവിടെ യുക്തി നിബദ്ധമാകേണ്ടത് അത്യാവശ്യമല്ല. ഇത്തരം പ്രമാണനിർമ്മിതി ജീവിതത്തിൻ്റെ എല്ലാ സന്നിഗ്ദ്ധഘട്ടങ്ങളിലും സഹായവുമായി എത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഒരോ ഗോത്രത്തിനും വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങളും ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വന്നിരിക്കണം. ഇത് തൊട്ടിലിലെ കുഞ്ഞ് വരെ സ്വാംശീകരിച്ചിരുന്നു എന്നത് സത്യമാണ്, ഇന്നും ഒരു കുടുംബത്തിൻ്റെ/ സമൂഹത്തിൻ്റെ വിശ്വാസപ്രമാണവും പേറിയാണ് ഓരോ കുഞ്ഞും  വളരുന്നതു തന്നെ.പ്രകൃതിപ്രതിഭാസങ്ങളോ വിന്യാസങ്ങളോ യുക്തിഹീനമായോ യുക്തിസഹമായോ കയറിക്കൂടാൻ നമ്മുടെ തലച്ചോറ് എപ്പോഴും തയാറാണു താനും. ഇന്നും പരിണമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരേ ഒരു അവയവമാണ് നമ്മുടെ മസ്തിഷ്ക്കം. 

  ശാസ്ത്രം മതബോധത്തെ പഠിയ്ക്കുമ്പോൾ

    ശാസ്ത്രം ഇന്ന് വിശ്വാസങ്ങൾ രൂപീകരിക്കപ്പെടുന്ന തലച്ചോറ് രീതികളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങളുമായി എത്തുകയാണ്. വികാരങ്ങളുടെ കേന്ദ്രങ്ങളും അവയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന സൂപ്പർ ബോസ് ഇടങ്ങളും നിശ്ചയിച്ചെടുക്കാൻ നൂതനവിദ്യകൾ ധാരാളമുണ്ട്. വിശ്വാസങ്ങൾ രൂപീകരിച്ചെടുക്കുന്നത് നെറ്റിയ്ക്ക് പുറകിൽ , കണ്ണിൻ്റെ ഉൾവശത്തിനു മേലെയായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന പ്രിഫ്രൊണ്ടൽ കോർടെക്സ്എന്ന ഇടത്താണ്. പുതിയ തെളിവുകൾ ലഭിയ്ക്കുന്നതനുസരിച്ച് പൊതുധാരണകളോ ആശയങ്ങളോ മാറ്റിയെടുക്കാൻ വഴക്കമോ അയവോ ഉള്ളതാണ് ഈ പ്രിഫ്രൊണ്ടൽ കോർടെക്സ്.  ഷിക്കാഗോയിലെ നോർത് വെസ്റ്റേൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ ഒരു പഠനത്തിൽ മതപരമായി തീവ്രവിശ്വാസങ്ങളുള്ള, വിയെറ്റ്നാം യുദ്ധത്തിൽ പങ്കെടുത്തിരുന്ന നൂറിൽപ്പരം പട്ടാളക്കാരുടെ പ്രിഫ്രൊണ്ടൽ കോർടെക്സ് പരിശോധിച്ചപ്പോൾ ഈ ഇടത്തിനു ക്ഷതമേറ്റിരുന്നതായി നിരീക്ഷിക്കുകയുണ്ടായി. ഇവരെല്ലാം തീവ്രവിശ്വാസികളായി മാറപ്പെട്ടവരായിരുന്നു. വിശ്വാസങ്ങളെ മുറുകെപ്പിടിയ്ക്കാൻ ഇടവരുത്തി ഒരു വഴക്കത്തിനും സാദ്ധ്യമല്ലാതാക്കിയത് ഈ തലച്ചോറിടം അതിനു അനുവദിക്കാത്തതിനാലാണ്. മതതീവ്രവാദികളിൽ ഈ ഇടത്തിൻ്റെ പ്രവർത്തനം മാറപ്പെടുന്നതായി മറ്റ് പലേ നിരീക്ഷണങ്ങളുമുണ്ട്. തലച്ചോറിലെ മറ്റൊരിടമായ ടെമ്പൊറൽ ലോബ്ഇൽ ചുഴലി (epilepsy) ബാധിച്ചവർ തീവ്രമായ മതാത്മകതയിലേക്ക്   വഴുതിവീഴുന്നു എന്ന് തെളിവുകളുണ്ട് നേരത്തെ തന്നെ.ബോധജ്ഞാനത്തിൻ്റെ വഴക്കശീലം’ (cognitive flexibility) പുതിയ അറിവുകൾ ലഭിയ്ക്കപ്പെടുമ്പോൾ വിശ്വാസങ്ങൾ മാറ്റിയെടുത്ത് അതിജീവനത്തെ സഹായിക്കാൻ രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതാണ്. ഇതാണ് പാടേ മാറുന്നത് അന്ധവിശ്വാസികളിലോ മതതീവ്രവാദികളിലോ. ജനിതകപരമായ കാരണങ്ങളാലോ സമൂഹരീതികളുടെ സ്വാധീനത്താലോ ഈ പരിവർത്തനം സംഭവിക്കാവുന്നതാണത്രെ. 

  തലച്ചോറിലെ മറ്റൊരിടമായ പെരിഅക്വിഡക്റ്റൽ ഗ്രേ ( Periaqueductal gray, PAG) യും തീവ്രമതാത്മകതയ്ക്കും കടുത്ത വിശ്വാസങ്ങൾക്കും സ്വാധീനം ചമയ്ക്കുന്നുണ്ടത്രെ. ഈ പി എ ജിതലച്ചോറിൻ്റെ പിൻഭാഗത്ത് ഉള്ളിൻറ്റെ ഉള്ളിലാണ്, വേദനാക്രമീകരണം, പേടി പരുവപ്പെടുത്തൽ, പരോപകാരശീലം (altruism) ഇവയൊക്കെ നിജപ്പെടുത്താൻ സഹായിക്കുന്ന ഇടമാണ്. മതാത്മകതയും ആത്മീയതയും തലച്ചോറിൽ കുടിയേറാൻ ഈ ഇടം വഴിവെയ്ക്കുന്നു എന്ന് ഈ ഇടവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നതോ സ്വാധീനിക്കപ്പെടുന്നതോ ആയ ഇടങ്ങളിൽ ക്ഷതം പറ്റിയവരിൽ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നുണ്ട്. തലച്ചോർ ശസ്ത്രക്രിയക്കു ശേഷം മതാത്മകത മാറപ്പെട്ടവരുണ്ട്, ശസ്ത്രക്രിയ ചെയ്യപ്പെട്ട ഇടങ്ങൾ പി എ ജിയുമമായി ബന്ധപ്പെട്ടവയാണെന്നും നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 

 എന്തുകൊണ്ട് തീവ്രവിശ്വാസങ്ങളിലേക്ക് വഴി മാറുന്നു?

   നേരത്തെ പരാമർശിച്ച cognitive flexibility വിശ്വാസങ്ങൾ മാറ്റിയെടുക്കാനും അതിജീവനത്തിനു സഹായിക്കാനും വഴി തുറക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ സമൂഹത്തിൻ്റെ സമ്മർദ്ദത്താൽ പലപ്പോഴും വിശ്വാസങ്ങൾ യുക്തിയ്ക്ക് അപ്പുറത്തേയ്ക്ക് ചലിയ്ക്കാൻ ഇട വരുന്നുണ്ട്. നമ്മുടെ വിശ്വാസങ്ങൾ കൊണ്ട് നമുക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ലോകത്തിനു മാതൃകാരൂപം ചമയ്ക്കുകയല്ല, നമ്മുടെ ആവശ്യങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി മെനഞ്ഞെടുക്കുകയാണ്. സമൂഹത്തിലെ അംഗമാണെന്ന് സ്വയം ധരിപ്പിക്കാൻ ഇട വരുത്തുന്നുണ്ട് ചിലപ്പോൾ. അത് പടർന്നു പിടിയ്ക്കുന്നു, ഇങ്ങനെ. ആറ്റുകാൽ പൊങ്കാല ഇതിനൊരുദാഹരണം മാത്രമാണ്.  വ്യവസായികവിപ് ളവം പാശ്ചാത്യരാജ്യങ്ങളിൽ പ്രകൃതിപ്രതിഭാസങ്ങളേയും അതിൻ്റെ നിയന്ത്രിതാവ് എന്ന ദൈവത്തേയും അതിരു വിട്ട് ആശ്രയിക്കുന്നതിനെ വിചിന്തനങ്ങൾക്കും യുക്താനുശീല ചിന്താപദ്ധതികൾക്കും വിധേയമാക്കി. തീവ്രവിശ്വാസങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അകൽച്ച ഇതോടെ സംഭവിക്കുകയാണുണ്ടായത്, അതുമൂലം ഒരു പരിധി വരെ അന്ധവിശ്വാസങ്ങളുടെ നിർമ്മാർജ്ജനം സാധിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഏഷ്യൻ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെയൊരു പശ്ചാത്തലം ഉളവാകാത്തത് മനസ്സിനെ പാകപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരം നഷ്ടമാക്കുകയായിരുന്നു. സമൂഹത്തിൻ്റെ അപചയം പലപ്പോഴും ആശങ്കൾക്ക് വഴിവെയ്ക്കുകയും കൃത്യമായ ഉത്തരം കിട്ടാനുള്ള സ്രോതസ്സുകൾ കമ്മിയായിരിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ തലച്ചോറ് പ്രാകൃതമായ പരിചിന്തനങ്ങൾ പുറത്തെടുക്കുകയും അതിൽ ആശ്രയം കൊള്ളാൻ തയാറാകുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിമൽസരസ്വഭാവമുള്ള സമൂഹം ഇതിനു ആക്കം കൂട്ടിയേക്കും, സ്വന്തം ഇടം നിജപ്പെടുത്താനാവാതെ പോകുമ്പോൾ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ കൂട്ടിനു എത്തിയേക്കും. ഉത്തരങ്ങൾ തരാനാവാത്ത സമൂഹം യുക്തിചിന്തയിൽ നിന്ന് മാറി ഭ്രമാത്മകതയിലേക്ക് തലച്ചോറിനെ നയിച്ചേക്കും.   

          നമ്മുടെ അടിസ്ഥാനപരമായ വിശ്വാസങ്ങൾ വസ്തുതകളേയോ യുക്തിയേയോ അടിസ്ഥാനപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതല്ല. നമ്മുടെ പരിണമിച്ച സൈക്കോളജിബയോളജിസംസ്കാരം എന്നിവ രൂപപ്പെടുത്തിയതാണവ. ഇതിന്റെ പരിണിതഫലം നമ്മൾ കാണുന്നു-മതപരമായ, ജാതിപരമായ കാലുഷ്യങ്ങൾരാഷ്ട്രീയ സ്തംഭനങ്ങളും അഴിയാക്കുരുക്കുകളുംതെളിവുകളിൽ അടിസ്ഥാനപ്പെടാത്ത നീതി/ഭരണനയങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ. ഏറ്റവും മോശത്തരം ഇവയുടെ ആഴത്തിലുള്ള കാരണവേരുകൾ നമുക്ക് അദൃശ്യമാണെന്നതാണ്.   പരിചരണമോ സുരക്ഷയോ തരാത്ത ഭരണകൂടം പൗരനെ അന്ധാളിപ്പിക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്. സ്കാൻഡിനേവിയൻ രാജ്യങ്ങളിൽ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ വളരെ കുറവാണെന്നുള്ളതിൻ്റെ കാരണം സ്വാസ്ഥ്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന ഭരണകൂടമുണ്ടെന്നുള്ള പിൻബലമാണ്. അദൃശ്യശക്തി സ്വാസ്ഥ്യം പ്രദാനം ചെയ്യും എന്ന പ്രതീക്ഷ, വിധിയുടെ കരു മാത്രമാണെന്ന അറിവ്/തോന്നൽ അന്ധവിശ്വാസത്തെ അരക്കിട്ടുറപ്പിക്കുന്നു. വ്യവസ്ഥകൾ/നീതിനിയമങ്ങൾ ബലഹീനമാകുമ്പോൾ മസ്തിഷ്ക്കം യുക്തിയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് മറ്റ് പ്രതീക്ഷകളിൽ ആശയർപ്പിക്കുന്നു. 

           സമൂഹം മൊത്തം അന്ധവിശ്വാസജഡിലമായ ചര്യകളിൽ പങ്കെടുക്കുമ്പോൾ വിശ്വാസയോഗ്യത സ്ഥാപിക്കപ്പെടുകയാണ്,  തീർത്ഥാടനങ്ങൾ ലക്ഷക്കണക്കിനു മനുഷ്യരെ ആകർഷിക്കുന്നത്  ഇതോടൊപ്പം സമൂഹബന്ധങ്ങൾ സൃഷ്ടിയ്ക്കുന്ന സുഖാനുഭൂതിയും പ്രദാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു എന്നതിനാലാണ്. പലപ്പോഴും സമൂഹത്തിൻ്റേയോ സ്റ്റേയ്റ്റ് (ഭരണകൂടം) ൻ്റേയോ സംരക്ഷണം വേണ്ടത്രയില്ല എന്ന തോന്നലുകളും മതാത്മകത, അതുമാത്രമേ രക്ഷയ്ക്കെത്തുകയുള്ളൂ എന്ന സ്ഥിതിയിൽ എത്തിച്ചേക്കാം. മതാത്മകമോ അന്ധവിശ്വാസജന്യമോ ആയ ശുഭാപ്തിവിശ്വാസം  സമൂഹമോ ഭരണകൂടമോ നൽകുന്നതിലും കൂടുതൽ ആകുക എന്ന നിലയിലേക്ക് ഇത് നയിയ്ക്കും. യുക്തിരഹിതമായ സമൂഹപരിണതികളും നിയമങ്ങളും കൃത്യമായ ഉത്തരങ്ങൾ നൽകാത്തപ്പോൾ അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ ആശ്വാസവുമായി എത്തുകയാണ്. വാസ്തുദോഷമാണ് അതിജീവനം ദുഷ്ക്കരമാക്കുന്നത് എന്ന് വിശ്വസിച്ചു പോകുന്നത് ഇത്തരം പശ്ചാത്തലങ്ങളിലാണ്. സ്വജീവിതം മെച്ചപ്പെടാൻ നരബലിയാണ് പോം വഴി എന്ന് ചിന്തിച്ചു പോകുന്നതും. ഇലന്തൂരിലെ നരബലി മതാത്മകതയിൽ നിന്ന് പുറത്തു കടന്നതാണ്. അതിനു പ്രേരിപ്പിച്ച ആൾ ഒരു മുസ്ളീമും (ഇയാൾ വിശ്വാസി ആയിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല, പണത്തിനു വേണ്ടി ചെയ്തതായിരിക്കും) ചെയ്തത് രണ്ട് ഹിന്ദുക്കളും കൊലചെയ്യപ്പെട്ട ഒരു സ്ത്രീ ക്രിസ്ത്യാനിയും ആയിരുന്നു. സമൂഹത്തിൽ ഉന്നതി നേടാൻ ഇത്തരം മർഗ്ഗങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നവരുടെ തലച്ചോറിടങ്ങൾ പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ചും പ്രിഫ്രൊണ്ടൽ കോർടെക്സും പി എ ജി ബന്ധപ്പെടുന്ന ഇടങ്ങളും. 

ആഗോളഭീതികൾ ഏൽപ്പിക്കുന്ന ആഘാതങ്ങൾ മനുഷ്യനെ പ്രാക്തനവിശ്വാസങ്ങളിൽ അകപ്പെടുത്തി നിറുത്താൻ പര്യപ്തമാകുന്നതുമാണ്.  കോവിഡ് കഴിഞ്ഞ ശേഷവും അതിൻ്റെ ദുരന്തപ്രത്യാഘാതങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തമാകുന്നതിനു മുൻപ് തന്നെ റഷ്യ ഉക്രൈനിനെ ആക്രമിക്കുന്നു, യുദ്ധം എന്ന അനാവശ്യത്തിൻ്റെ ഭീതിയുടെ നിഴലിൽ മനുഷ്യമനസ്സ് സ്വാസ്ഥ്യത്തിനും ആശ്രയത്തിനും ഉഴലേണ്ടി വരുന്നു. മതാത്മകതയുടെ സംഘർഷങ്ങൾ, പലപ്പോഴും ഭരണകൂടത്തിൻ്റെ അനുവാദത്തോടെ പ്രാവർത്തികമാകുന്നത്  ദുസ്സഹമാകുന്നു. സമൂഹനീതികൾ രക്ഷയ്ക്കെത്തുന്നില്ല എന്ന തോന്നൽ രൂഢമൂലമാകുന്നതോടെ യുക്തിചിന്തയ്ക്കപ്പുറമുള്ള അന്ധവിശ്വാസങ്ങൾ ഉത്തരവുമായെത്തും എന്ന് വൃഥാ പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.